Ymddiheurodd y bardd ifanc a thalentog, a oedd wedi cyhoeddi dwy gyfrol o farddoniaeth: ‘O, rwy’n flin iawn<\/em>, Miss Griffiths.’<\/p>\n\n\n\n Mewn nifer o gyfweliadau gydag Elaine (yr oedd ei theulu’n ei galw’n ‘Nin’) dros y blynyddoedd (yn bennaf mewn perthynas \u00e2’i r\u00f4l fel warden cyrchoedd awyr benywaidd ieuengaf Abertawe yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ond yn fwy diweddar mewn perthynas \u00e2 Dylan gyda mi; *gweler y ffynonellau isod), pwysleisiodd ei fod bob tro’n gwrtais ac yn garedig:<\/p>\n\n\n\n \u2018Dylan was always very respectful and careful about speaking to young ladies; he treated me like a sister,\u2019 meddai wrthyf.<\/p>\n\n\n\n Cofiodd Elaine fod y staff yn adnabod Dylan yn dda, a byddant yn ei gyfarch trwy ddweud “Hello boy”, er roedd gan y prif lyfrgellydd, Mr Young, agwedd wahanol,<\/p>\n\n\n\n \u2018If that Dylan Thomas comes in just ignore him. He\u2019s quite harmless’ meddai.<\/p>\n\n\n\n Fodd bynnag, roedd Elaine yn cofio bod Dylan weithiau\u2019n cael paned gyda nhw, gan ddweud \u2018 (he) would sometimes have a cup of tea with us before disappearing off to the cloakroom for his nap, although he also occasionally used to fall asleep in the reading library’, ac yn dweud wrthi \u2018I want to be where the action is\u2019.<\/p>\n\n\n\n Yn ystod un o’u sgyrsiau byr, dangosodd Dylan ei ochr athronyddol i Elaine, a ddywedodd wrthyf fod Dylan wedi datgan \u2018Everyone has a future and a past, and also a secret <\/em>past – which is ambition.\u2019 (Roedd ‘gorffennol cudd’ Dylan yn amlwg o oedran ifanc iawn; roedd ei awydd i lwyddo a derbyn clod weithiau’n hollysol.)<\/p>\n\n\n\n Daeth Elaine yn aelod o staff y llyfrgell ym 1938, lle roedd yn ennill deg swllt yr wythnos (pumdeg ceiniog mewn arian degol), ac ystyriwyd hynny fel cyflog da ar gyfer merch ifanc ar y pryd. Roedd adeilad trawiadol ei lle gwaith, a adeiladwyd ym 1841 ar gyfer Sefydliad Brenhinol De Cymru (cymdeithas ddysgedig a diwylliannol) o fewn pellter cerdded byr o’i chartref, a oedd gyferbyn \u00e2 siop bapur a thrin gwallt gyfunol ei rhieni, a adeiladwyd o fewn bw\u00e2u cerrig y rheilffordd ar Bar\u00ead y Cei, (a adwaenir fel Beaufort Arches). Roedd hi\u2019n gyfarwydd \u00e2’r amgueddfa ers iddi fod yn saith oed, am fod ei thad yn mynd \u00e2 hi yno pan roedd yn benthyca llyfrau. (Nid oedd angen bod yn aelod o’r Sefydliad i fenthyca llyfrau; dim ond ceiniog oedd angen ei thalu wrth y fynedfa.)<\/p>\n\n\n\n \u2018When I went to work there I thought I\u2019d died and gone to heaven!\u2019 cofiodd Elaine. Roedd hi’n dwlu ar y naws arbennig (a thawel) yn yr adeilad, a oedd yn gyferbyniad llwyr i’r ardal brysur fasnachol a diwydiannol o’i gwmpas. (Ar y pryd, roedd tr\u00ean nwyddau’n arfer mynd yn agos at fynedfa’r amgueddfa wrth iddo deithio i’r dociau cyfagos – ardal ddrwg-enwog a pheryglus a oedd yn llawn tafarndai yr oedd morwyr a phuteiniaid yn mynd iddynt.)<\/p>\n\n\n\n Nid oedd ff\u00f4n byth yn tarfu ar yr awyrgylch chwaethus, gan fod Mr Young wedi mynegi ei farn yn glir: ‘Ni allwch gael ff\u00f4n mewn llyfrgell!’. Erbyn iddo gael ei orchymyn i ymuno \u00e2’r fyddin, roedd Elaine yn fenyw ifanc alluog a hyderus ac roedd yn rheoli’r llyfrgell (\u00e2 chymorth aelodau’r Sefydliad Brenhinol). Bydd rhan dau’n trafod y cyfnod hwnnw yn ei bywyd.<\/p>\n\n\n\n Linda Evans, Canolfan Dylan Thomas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ffynonellau:<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/www.dylanthomas.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Swansea-Musuem-1-1024x651.jpg\")