<\/p>\n\n\n\n
Yn gynnar ym mis Mawrth 1936, derbyniodd Dylan Thomas, a oedd yn un ar hugain oed ar y pryd, wahoddiad dengar, ac atebodd yn gyffrous o’i gartref yn Abertawe, \u2018Byddwn i wrth fy modd yn dod i Gernyw, a hynny’n fwy na dim: mae’n ymddangos fel yr hyn yr hoffwn iddo fod, a gallaf gyfansoddi cerddi ac ysgrifennu straeon…mae’r cyfan yn rhy hyfryd i fod yn dda; a byddwn i’n ei fwynhau cymaint’.<\/p>\n\n\n\n
Roedd y llythyr oddi wrth Wyn Henderson, menyw yr oedd\nDylan eisoes wedi’i chyfarfod yn Llundain, ac felly, yng nghanol mis Ebrill,\nroedd Dylan yn westai i Wyn yn ei bwthyn yn Polgigga, ‘lle bach iawn,\nllai na dwy filltir o Ben Tir Cernyw, ac yn agos\niawn at Penzance a Mousehole’. Trefnwyd yr encilfa wledig hon, a oedd mewn\nardal a oedd yn boblogaidd gydag artistiaid a chriw bohemaidd Llundain, gan\nffrind i Dylan, sef y bardd Norman Cameron. Roedd e\u2019n pryderu bod bywyd\nhedonistaidd Dylan yn Llundain yn cael effaith niweidiol ar ei greadigrwydd a’i\niechyd. <\/p>\n\n\n\n
Roedd Wyn, a oedd yn fam i dri o blant, wedi ysgaru ac yn ei 30au hwyr – roedd hi\u2019n gerddor dawnus ac yn deipograffydd hyfforddedig nad oedd yn pryderu am ormodedd anian artistig y \u2018Cymro corachaidd\u2019, ac roedd ei chalon ‘yn llawn cariad a’i nerfau’n llawn alcohol’. Br\u00eeff Wyn oedd i ofalu am y dyn ifanc rhyfeddol a cheisio rhoi taw ar ei ormodeddau. Roedd hi’n fenyw ddilyffethair, yn wahanol i\u2019w \u2018Fam Gymreig\u2019 faldodus ef a oedd wedi\u2019i fagu mewn cywreinrwydd ‘fila mewn rhes broffesiynol dosbarth uchel’.<\/p>\n\n\n\n
Ymhell o fywyd\nmaestrefol, roedd yn rhaid i Dylan addasu i ddefnyddio t\u0177 bach allanol mewn\n‘gardd a oedd yn llawn ffuredau a gwenyn’, gyda’r perygl o gael ei gnoi neu ei\nbigo ganddynt. Perygl arall oedd ci bach Wyn, yr oedd Dylan yn ei gas\u00e1u am ei\nfod yn neidio ar ei wely ac yn cnoi ei fol. Ysgrifennodd at ei ffrind da, Vernon Watkins, \u2018mae\u2019n wlad\nddieithr i mi, yn llawn golyfgeydd a thirwedd, ac mae\u2019n well gen i lethr sy’n\nrhwym am fryn maestrefol\u2019 – er iddo gydnabod harddwch yr ardal brin ei\nphoblogaeth.<\/p>\n\n\n\n
Er iddo deimlo’n ansefydlog gan y gwledigrwydd, dywedodd\nwrth Vernon ei fod yn gwneud \u2018llawer iawn o waith\u2019 yn ysgrifennu stori fer ac\nyn cwblhau cerdd. Er hyn, roedd yn poeni bod ei ysgogiad creadigol diatal\ncynharach yn pylu. Ni allai gael unrhyw ‘ryddhad go iawn, na gwasgaru, na gwanhau\nnac unrhyw beth i mewn i swmp corddol y geiriau’, ac roedd yn ‘pacio popeth yn\ndynn’ mewn ‘bag meddyg gwallgof’ \u00e2 chlo, a oedd yn ‘llawn i’r clasb’. <\/p>\n\n\n\n
Ysgrifennwyd adran olaf ond un y dilyniant sonedau\n\u2018Altarwise by Owl-light\u2019 yn Polgigga ac roedd Dylan hefyd yn cyfathrebu \u00e2\u2019i\ngyhoeddwr, Richard Church, yngl\u0177n \u00e2 chynnwys ei ail gasgliad barddoniaeth, Twenty-five\nPoems<\/em>. Fodd bynnag, roedd ‘seibiant iachusol’ Cernyw yn llwyddiannus.\nDywedodd wrth Vernon ei fod wedi gwella’n llwyr o’r ‘diffyg graen cyffredinol’\ny deimlai pan gyrhaeddodd. <\/p>\n\n\n\n Ac eto, wrth iddo ysgrifennu at Elfriede Cameron, sylweddolodd nad oedd angen \u2018llawer o anogaeth’ arno i ‘glecio\u2019r botel, ond pan nad wyf yn y ddinas sy’n difetha dealltwriaeth dyn, dylwn i geisio cadw cwmni nad yw\u2019n fy annog o gwbl\u2019. Er gwaethaf ei fwriadau da, a’i brinder parhaus arferol o arian, ni lwyddodd i aros yn sobr. Un bore, dihangodd dros y caeau, a’r noson honno bu\u2019n rhaid i Wyn, a oedd yn poeni amdano, gasglu ei gwestai meddw o d\u0177 tafarn lleol. Roedd Wyn hefyd yn mwynhau diod ambell waith. Dywedodd Dylan wrth Oswald Blakeston, a oedd yn ffrind i’r ddau, fod Wyn yn berson yr oedd ‘yn ei hoffi, ond pan fydd hi heb ddiod, mae’n ddiflas’. Aeth ei westeiwr ag ef i’r Logan Inn, Levan, i ddiota hyd yn oed, lle gwnaeth y ddau fwynhau’n fawr iawn. <\/p>\n\n\n\n Erbyn canol dydd, symudodd Dylan gyda Wyn i fwthyn bach\nar fryn Ragnnis ym mhentref arfordirol Mousehole, cyn iddo ddychwelyd i Lundain\nlle\u2019r oedd ganddo ymrwymiad. Ychydig a wyddai y byddai ymrwymiad o fath mwy\narwyddocaol yn dod ag ef yn \u00f4l i’r ardal honno yr haf canlynol, oherwydd cyn ei\narhosiad yn Polgigga roedd wedi cwrdd \u00e2 menyw ifanc drawiadol o’r enw Caitlin\nMacnamara.<\/p>\n\n\n\n